Lingua   

Ο θούρειος του Ρήγα Φεραίου

Nikos Xylouris / Νίκος Ξυλούρης

Lista delle versioni e commenti


Ti può interessare anche...

Φίλοι και αδέρφια
(Nikos Xylouris / Νίκος Ξυλούρης)
Γυαλίσαν τα κουμπιά
(Nikos Xylouris / Νίκος Ξυλούρης)
Οι πόνοι της Παναγιάς
(Nikos Xylouris / Νίκος Ξυλούρης)


O thoúreios tou Ríga Feráiou
Στίχοι: Ρήγας Φεραίος (1792)
Μουσική: Χρήστος Λεοντής
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης

Versi: Rigas Feraios (1792)
Musica: Christo Leontìs
Primo interprete: Nikos Xylouris

Ρήγας Φεραίος. Rigas Feraios (1757-1798
Ρήγας Φεραίος. Rigas Feraios (1757-1798
.

Questa è una di quelle τραγουδάκια che farebbero sicuramente storcere il nasino ai commentatori "puristi" di questo sito; sapete, quelli del "ma questa non è contro la guerra!", oppure ai "gandhiani", ai nonviolenti e compagnia bella. Diciamolo chiaramente: questa non è una "canzone contro la guerra", tutt'altro. È, anzi, un θούρειος, un canto di guerra vero e proprio. Perché, e parecchie volte, la guerra bisogna farla contro la pace terrificante di chi ti opprime. Tutti gli oppressori sono dei pacifisti convintissimi; e la pace che prediligono è quella dei cimiteri, e delle galere. Luoghi dove la pace regna sovrana. Se n'erano già accorti nell'antica Roma, dove alla "pax Romana" lo storico Tacito contrappose la celebre frase: "Hanno fatto un deserto e l'hanno chiamato pace". Cosa sempre attualissima: vedasi la Palestina.

E, allora, meglio un bel canto di guerra che invita alla lotta per liberarsi dall'oppressione e dalla schiavitù; come ce ne sono del resto tanti altri, in questo sito. Continueranno a disturbare i "gandhiani", ma per questo prenderemo a prestito la battuta di Rhett Butler in "Via col Vento": francamente ce ne infischiamo.

Rigas Feraios (o Ferraios; comunque si pronuncia Ferèos) nacque nel 1757. Un meraviglioso elleno in tutto il suo mischmasch balcanico: aveva un nome bizantino (Ρἠγας significa "re" e deriva direttamente dal latino rex), comune nella natia Tessaglia. Ad esso aggiunse, come da costume dell'epoca, la denominazione del luogo di nascita, il villaggio di Velestino (Βελεστίνο), ma con un suffisso turco: Ρήγας Βελεστινλής (Rigas Velestinlìs). Divenuto campione della rivolta dei greci contro l'Impero Ottomano, si fece però chiamare Φεραίος (Feraios) perché Velestino, si diceva, si trovava dove un tempo sorgeva la città di Fere, il cui re era Admeto, sposo di Alcesti che fu poi salvata da Ercole. Rigas Feraios, però, si fece chiamare anche Κωνσταντίνος Ρήγας (Konstandinos Rigas), che suonerebbe "Re Costantino". A tutto questo si aggiunga che, secondo fonti abbastanza accreditate, il suo nome autentico, di nascita, era un ben meno solenne Αντώνιος Κυριαζής (Andonios Kyriazìs), e che era conosciuto anche con un nome in serbo, Рига од Фере (Riga od Fere), esatta traduzione di Rigas Feraios. Fu scrittore, poeta e rivoluzionario, ed è ancora talmente popolare in Grecia da essere raffigurato sulle monete da 10 centesimi di euro (anzi, "èvro"). Fu il precursore diretto della lotta per l'indipendenza greca, contribuendo a risvegliare con le sue opere i greci dal funestus veternus (cioè dalla "pace") che li aveva attanagliati per secoli durante la Turcocrazia. Tradito da un mercante, fu arrestato a Trieste e consegnato al governatore ottomano di Belgrado, dove fu imprigionato e torturato. Fu poi messo in strada per Constantinopoli; ma poiché il suo amico bandito turco-bosniaco Osman Pazvantoğlu, che si era ribellato contro gli ottomani, stava giungendo a liberarlo, fu strangolato il 13 giugno 1798. Il suo corpo fu gettato nel Danubio, e mai più ritrovato.

Il suo θούρειος è del 1792: proprio dell'anno in cui, altrove, cadevano teste di re. [RV]
Ως πότε παλικάρια, θα ζούμε στα στενά,
μονάχοι σα λιοντάρια, στες ράχες στα βουνά;
Ως πότε παλικάρια, θα ζούμε στα στενά,
μονάχοι σα λιοντάρια, στες ράχες στα βουνά;
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνους σκλαβιά και φυλακή.
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνους σκλαβιά και φυλακή.

Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμο, για την πικρή σκλαβιά
Σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμο, για την πικρή σκλαβιά
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνου σκλαβιά και φυλακή.
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνους σκλαβιά και φυλακή.

Να χάνωμεν αδέρφια, πατρίδα και γονείς,
τους φίλους, τα παιδιά μας, κι όλους τους συγγενείς
Να χάνωμεν αδέλφια, πατρίδα και γονείς,
τους φίλους, τα παιδιά μας, κι όλους τους συγγενείς
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνους, σκλαβιά και φυλακή.
Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνους, σκλαβιά και φυλακή.

inviata da Riccardo Venturi - 23/11/2010 - 12:40




Lingua: Italiano

Versione italiana di Riccardo Venturi
23 novembre 2010
CANTO DI GUERRA DI RIGAS FERAIOS

Fin quando, miei arditi, vivremo sugli stretti passi,
solitari come leoni sulle creste delle montagne?
Fin quando, miei arditi, vivremo sugli stretti passi,
solitari come leoni sulle creste delle montagne?
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

Viviamo nelle grotte, vediamo solo alberi,
fuggiamo via dal mondo per l'amara oppressione
Viviamo nelle grotte, vediamo solo alberi,
fuggendo via dal mondo per l'amara oppressione
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

Perdiamo i nostri fratelli, la patria e i genitori,
gli amici, i nostri figli e tutti i nostri cari
Perdiamo i nostri fratelli, la patria e i genitori,
gli amici, i nostri figli e tutti i nostri cari
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

23/11/2010 - 13:32




Lingua: Inglese

La versione inglese ripresa dalla pagina YouTube
English version reproduced from the relevant YouTube page
RIGAS FERAIOS' WAR MARCH

Until when, O braves, must we live in the narrow passes,
Alone, like lions, upon the mountain ridges?
Until when, O braves, must we live in the narrow passes,
Alone, like lions, upon the mountain ridges?
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!

Living in caves, seeing before us only trees,
Fleeing from the world because of bitter slavery?
Living in caves, seeing before us only trees,
Fleeing from the world because of bitter slavery?
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!

Losing brothers, homeland and parents,
Our friends, our children and all our kin?
Losing brothers, homeland and parents,
Our friends, our children and all our kin?
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!
Better a single hour of a life that is free,
Than forty years of slavery and prison!

inviata da Riccardo Venturi - 23/11/2010 - 13:34




Lingua: Italiano

La versione completa del testo.

thourios


Impossibile non sottolineare lo spirito illuminato di Rigas, là dove dice:

"Να σφάξουμε τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν,
και Χριστιανούς και Τούρκους, σκληρά τους τυραννούν/

Uccidiamo i lupi, che ci stanno sul giogo
e Cristiani e Turchi duramente tiranneggiano".

[gpt]
Ὁ θούρειος τοῦ Ρήγα Φεραίου


ΘΟΎΡΙΟΣ
Ἥτοι Ὁρμετικὸς Πατριωτικὸς Ὕμνος πρῶτος εἰς τὸν ἦχον
ΜΊΑ ΠΡΟΣΤΑΓΉ ΜΕΓΆΛΗ.


Ὡς πότε παλικάρια, θὰ ζοῦμε στὰ στενά,
μονάχοι σὰ λιοντάρια, στὲς ράχες στὰ βουνά
Κάλλιο εἷναι μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή,
παρὰ σαράντα χρόνους σκλαβιὰ καὶ φυλακή.

Σπηλιὲς νὰ κατοικοῦμε, νὰ βλέπουμε κλαδιά,
νὰ φεύγωμ’ ἀπ’ τὸν κόσμο, γιὰ τὴν πικρὴ σκλαβιά
Κάλλιο εἶναι μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή,
παρὰ σαράντα χρόνους σκλαβιὰ καὶ φυλακή.

Νὰ χάνωμεν ἀδέλφια, πατρίδα καὶ γονεῖς,
τοὺς φίλους, τὰ παιδιά μας, κι όλους τοὺς συγγενεῖς
Κάλλιο εἶναι μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή,
παρὰ σαράντα χρόνους σκλαβιὰ καὶ φυλακή.

Τί σ’ ὠφελεῖ ἂν ζήσεις, καὶ εἶσαι στὴ σκλαβιά
στοχάσου πώς σε ψένουν, κάθ’ ὥραν στὴν φωτιά
Βεζύρης, δραγουμάνος, ἀφέντης κι ἂν σταθεῖς
ὁ τύραννος ἀδίκως σε κάμνει νὰ χαθεῖς.

Δουλεύεις ὅλη ἡ μέρα σὲ ό, τι κι ἂν σε πεῖ,
κι αὐτὸς πασχίζει πάλιν, τὸ αἷμα σου νὰ πιεῖ
Ὁ Σούτζος, κι ὁ Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβῆς
Γκίκας καὶ Μαυρογένης, καθρέπτης, εἶν’ νὰ ἱδεῖς.

Ἀνδρεῖοι καπετάνοι, παπάδες, λαϊκοί,
σκοτώθηκαν κι ἀγάδες μὰ ἄδικον σπαθί
Κι ἀμέτρητοι ἄλλοι τόσοι, καὶ Τούρκοι καὶ Ῥωμιοί,
ζωὴν καὶ πλοῦτον χάνουν, χωρὶς καμιὰ ἀφορμή.

Ἐλᾶτε μὲ ἕναν ζῆλον, σὲ τοῦτον τὸν καιρόν,
νὰ κάμωμεν τὸν ὅρκον ἐπάνω στὸν σταυρόν
Συμβούλους προκομμένους, μὲ πατριωτισμόν
νὰ βάλωμεν εἰς ὅλα, νὰ δίδουν ὁρισμόν.

Οἱ νόμοι νά ' ν ' ὁ πρῶτος καῖ μόνος ὁδηγός,
καὶ τῆς πατρίδος ἕνας νὰ γένει ἀρχηγός
Γιατί κι ἡ ἀναρχία ὁμοιάζει τὴν σκλαβιά,
νὰ ζοῦμε σὰν θηρία εἶν’ ἡ πιὸ σκληρὴ φωτιά.

Καὶ τότε μὲ τὰ χέρια ψηλὰ στὸν οὐρανόν
ἂς ποῦμ’ ἀπ’ τὴν καρδιά μας ἐτοῦτα στὸν Θεόν·

Ὦ βασιλεῦ τοῦ κόσμου, ὁρκίζομαι σὲ Σέ,
στὴν γνώμην τῶν τυράννων νὰ μὴν ἔλθω ποτέ
Μήτε νά τους δουλεύσω, μήτε νὰ πλανηθῶ,
εἰς τὰ ταξίματά τους γιὰ να παραδοθῶ.

Ἐν ὅσο ζῶ στὸν κόσμον, ὁ μόνος μου σκοπός,
γιὰ νά τους ἀφανίσω, θὲ νά ‘ναι σταθερός
Πιστός εἰς τὴν πατρίδα, συντρίβω τὸν ζυγόν,
ἀχώριστος γιὰ νά 'μαι ὑπό τὸν στρατηγόν.

Κι ἂν παραβῶ τὸν ὅρκον, ν’ ἀστράψ' ὁ οὐρανός,
καὶ νά με κατακόψει, νὰ γένω σὰν καπνός.

Σ’ ανατολή και δύση, και νότον και βοριά,
για την πατρίδα όλοι, να 'χωμεν μια καρδιά
Στην πίστην του καθ’ ένας, ελεύθερος να ζει,
στην δόξαν του πολέμου, να τρέξωμεν μαζί

Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί,
Αράπηδες και άσπροι, με μια κοινήν ορμή,
Για την ελευθερίαν, να ζώσωμεν σπαθί,
πως είμαστ’ αντρειωμένοι, παντού να ξακουσθεί

Όσοι απ’ την τυραννίαν, πήγαν στην ξενιτιά
στον τόπον του καθ’ ένας, ας έλθει τώρα πια
Και όσοι του πολέμου, την τέχνην αγροικούν
Εδώ ας τρέξουν όλοι, τυρράνους να νικούν

Η Ρούμελη τους κράζει, μ’ αγκάλες ανοιχτές,
τους δίδει βιό και τόπον, αξίες και τιμές
Ως ποτ’ οφικιάλιος, σε ξένους Βασιλείς
έλα να γένεις στύλος, δικής σου της φυλής

Κάλλιο για την πατρίδα, κανένας να χαθεί
ή να κρεμάσει φούντα, για ξένον στο σπαθί
Και όσοι προσκυνήσουν, δεν είναι πια εχθροί,
αδέλφια μας θα γένουν, ας είναι κι εθνικοί

Μα όσοι θα τολμήσουν, αντίκρυ να σταθούν,
εκείνοι και δικοί μας, αν είναι, ας χαθούν
Σουλιώτες και Μανιάτες, λιοντάρια ξακουστά
ως πότε στες σπηλιές σας, κοιμάστε σφαλιστά

Μαυροβουνιού καπλάνια, Ολύμπου σταυραητοί,
κι Αγράφων τα ξεφτέρια, γεννήστε μια ψυχή
Ανδρείοι Μακεδόνες, ορμήσετε για μια,
και αίμα των τυράννων, ρουφήξτε σα θεριά

Του Σάββα και Δουνάβου, αδέλφια Χριστιανοί,
με τα άρματα στο χέρι, καθ’ ένας ας φανεί,
Το αίμα σας ας βράσει, με δίκαιον θυμόν,
μικροί μεγάλοι ομώστε, τυράννου τον χαμόν

Λεβέντες αντρειωμένοι, Μαυροθαλασσινοί,
ο βάρβαρος ως πότε, θε να σας τυραννεί
Μην καρτερείτε πλέον, ανίκητοι Λαζοί,
χωθείτε στο μπογάζι, μ’ εμάς και σεις μαζί

Δελφίνια της θαλάσσης, αζδέρια των νησιών,
σαν αστραπή χυθείτε, χτυπάτε τον εχθρόν
Της Κρήτης και της Νύδρας, θαλασσινά πουλιά,
καιρός είν’ της πατρίδος, ν’ ακούστε την λαλιά

Κι όσ’ είστε στην αρμάδα, σαν άξια παιδιά,
οι νόμοι σας προστάζουν, να βάλετε φωτιά
Με εμάς κι εσείς Μαλτέζοι, γενείτε ένα κορμί,
κατά της τυραννίας, ριχθείτε με ορμή

Σας κράζει η Ελλάδα, σας θέλει, σας πονεί,
ζητά την συνδρομήν σας, με μητρική φωνή
Τι στέκεις Παζβαντζιόγλου, τόσον εκστατικός
τινάξου στο Μπαλκάνι, φώλιασε σαν αητός

Τους μπούφους και κοράκους, καθόλου μην ψηφάς,
με τον ραγιά ενώσου, αν θέλεις να νικάς
Συλήστρα και Μπραίλα, Σμαήλι και Κιλί,
Μπενδέρι και Χωτήνι, εσένα προσκαλεί

Στρατεύματα σου στείλε, κι εκείνα προσκυνούν
γιατί στην τυραννίαν, να ζήσουν δεν μπορούν
Γκιουρντζή πια μη κοιμάσαι, σηκώσου με ορμήν,
τον Προύσια να μοιάσεις, έχεις την αφορμήν

Και συ που στο Χαλέπι, ελεύθερα φρονείς
πασιά καιρόν μη χάνεις, στον κάμπον να φανείς
Με τα στρατεύματά σου, ευθύς να σηκωθείς,
στης Πόλης τα φερμάνια, ποτέ να μη δοθείς

Του Μισιριού ασλάνια, για πρώτη σας δουλειά,
δικόν σας ένα μπέη, κάμετε βασιλιά
Χαράτζι της Αιγύπτου, στην Πόλη ας μη φανεί,
για να ψοφήσει ο λύκος, όπου σας τυραννεί

Με μια καρδιά όλοι, μια γνώμη, μια ψυχή,
χτυπάτε του τυράννου, την ρίζα να χαθεί
Να ανάψουμε μια φλόγα, σε όλην την Τουρκιά,
να τρέξει από την Μπόσνα, και ως την Αραπιά

Ψηλά στα μπαϊράκια, σηκώστε τον σταυρόν,
και σαν αστροπελέκια, χτυπάτε τον εχθρόν
Ποτέ μη στοχαστείτε, πως είναι δυνατός,
καρδιοχτυπά και τρέμει, σαν τον λαγόν κι αυτός

Τριακόσιοι Γκιρτζιαλήδες, τον έκαμαν να ιδεί,
πως δεν μπορεί με τόπια, μπροστά τους να εβγεί
Λοιπόν γιατί αργείτε, τι στέκεστε νεκροί
ξυπνήστε μην είστε ενάντιοι κι εχθροί

Πως οι προπάτορές μας, ορμούσαν σα θεριά,
για την ελευθερία, πηδούσαν στη φωτιά
Έτσι κι ημείς, αδέλφια, ν’ αρπάξουμε για μια
τα άρματα, και να βγούμεν απ’ την πικρή σκλαβιά

Να σφάξουμε τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν,
και Χριστιανούς και Τούρκους, σκληρά τους τυραννούν
Στεργιάς και του πελάγου, να λάμψει ο σταυρός,
και στην δικαιοσύνην, να σκύψει ο εχθρός

Ο κόσμος να γλυτώσει, απ’ αύτην την πληγή,
κι ελεύθεροι να ζώμεν, αδέλφια εις την γη

inviata da Gian Piero Testa - 25/2/2012 - 11:14


Su questa canzone è in corso sia la restituzione grafica (politonica) del testo completo di Rigas Feraios inserito a suo tempo da Gian Piero Testa, scritto in quel bellissimo greco di duecent'anni fa, sia la traduzione italiana integrale. E giuro che mai sarà più opportuna: farà scoprire un testo incredibile e insolito, dove un eroe autentico dell'indipendenza greca aveva parole e cuore soprattutto per gli sfruttati, che fossero greci o turchi non importava. Davvero un componimento che merita di essere conosciuto nella sua interezza.

Riccardo Venturi - 7/7/2012 - 10:55




Lingua: Italiano

Versione italiana integrale di Riccardo Venturi

Si vedano anche le Note alla traduzione


thourios
Il canto di guerra di Rigas Feraios

CANTO DI GUERRA
ossia Canto di Giuramento Patriottico, il primo a risuonare
UN SOLENNE COMANDO.


Fin quando, miei arditi, vivremo sugli stretti passi
solitari come leoni, sulle creste delle montagne?
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

Viviamo nelle grotte, vediamo solo alberi,
fuggiamo via dal mondo per l'amara oppressione!
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

Perdiamo i nostri fratelli, la patria e i genitori,
gli amici, i nostri figli e tutti i nostri cari
È meglio una sola ora di vita in libertà
che quarant'anni di prigione e schiavitù.

A che ti serve vivere, se vivi in schiavitù?
Pensa come ti cuociono sul fuoco a tutte l'ore.
Il visir, il dragomanno, il padrone, e se ti fermi
il tiranno ti rovina ingiustamente.

Lavori tutto il giorno, e malgrado quel che ti dicono
anche loro fanno di tutto per bere il tuo sangue.
Soutzos 1, Mourouzis 2, Petrakis 3, Skanavìs, 4.
Ghikas 5 e Mavroyenis 5 son come rispecchiarsi.

Valenti capitani, sacerdoti, laici,
son stati uccisi, e agà 6 con un'iniqua spada;
e innumeri altri ancora, sian turchi o siano greci,
perdon vita e ricchezze senza nessun motivo.

Venite al solo scopo, orsù in codesto tempo
di fare un giuramento, di farlo sulla Croce;
i bravi consiglieri spingiam con patriottismo
affinché ad ogni costo prendano una decisione.

Le leggi sian la prima e anche unica guida,
e della patria un solo si ponga alla testa;
ché pure l'anarchia è uguale a schiavitù,
vivere come bestie è il fuoco più bruciante.

E allora con le mani alzate verso il cielo
diciam dal nostro cuore di queste cose a Dio:

O Sovrano del mondo, questo a te io giuro
di non cedere mai al volere dei tiranni,
né d'essere ingannato, né d'essere un servo
ai loro ordini per poi essere tradito.

Finché vivrò in questo mondo, il solo mio fine
sarà fermamente di farli scomparire,
fedele alla patria distruggerò il giogo
inseparabilmente da chi guida la lotta

E se tradissi il giuramento, mi fulmini il cielo
e che mi abbatta, che io svanisca in fumo!

(continua)

inviata da CCG/AWS Staff - 7/7/2012 - 11:38



Pagina principale CCG

Segnalate eventuali errori nei testi o nei commenti a antiwarsongs@gmail.com




hosted by inventati.org